(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 080

॥ శ్రీః ॥
7.80. అధ్యాయః 080
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
అర్జునస్య స్వప్నే కృష్ణేన సహ కైలాసగమనం॥ 1 ॥ తథా స్తుత్యా రుద్రప్రసాదనం॥ 2 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

7-80-0(47710)
సంజయ ఉవాచ। 7-80-0x(4468)
ధార్తరాష్ట్రస్య తం మంత్రం స్మరన్నేవ ధనంజయః।
ప్రతిజ్ఞామాత్మనో రక్షన్ముమోహాచింత్యవిక్రమః॥ 7-80-1(47711)
తం తు శోకేన సంతప్తం స్వప్నే కపివరధ్వజం।
ఆససాద మహాతేజా ధ్యాయంతం గరుడధ్వజః॥ 7-80-2(47712)
ప్రత్యుత్థానం చ కృష్ణస్య సర్వావస్థాసు ఫల్గునః।
న లోపయతి ధర్మాత్మా భక్త్యా ప్రేంణా చ సర్వదా॥ 7-80-3(47713)
ప్రత్యుత్థాయ చ గోవిందం స్వం తస్మై చాసనం దదౌ।
న చాసనే స్వయం బుద్ధిం బీభత్సుర్వ్యదధాత్తదా॥ 7-80-4(47714)
తతః కృష్ణో మహాతేజా జానఁల్లోకస్య నిశ్చయం।
కుంతీపుత్రమిదం వాక్యమాసీనః స్థితమబ్రవీత్॥ 7-80-5(47715)
మా విషాదే మనః పార్థ కృథాః కాలో హి దుర్జయః।
కాలః సర్వాణి భూతాని నియచ్ఛతి భవాభవే॥ 7-80-6(47716)
కిమర్థం చ విషాదస్తే తద్బ్రూహి ద్విపదాం వర।
న శోచ్యం విదుషాం శ్రేష్ఠ శోకః కార్యవినాశనః॥ 7-80-7(47717)
యత్తు కార్యం భవేత్కార్యం కర్మణా తత్సమాచర।
హీనచేష్టస్య యః శోకః స హి శత్రుర్ధనంజయ॥ 7-80-8(47718)
శోచన్నందయతే శత్రూన్కర్శయత్యపి బాంధవాన్।
క్షీయతే చ నరస్తస్మాన్న త్వం శోచితుమర్హసి॥ 7-80-9(47719)
సంజయ ఉవాచ। 7-80-10x(4469)
ఇత్యుక్తో వాసుదేవేన బీభత్సురపరాజితః।
ఆబభాషే తదా విద్వానిదం వచనమర్థవత్॥ 7-80-10(47720)
మయా ప్రతిజ్ఞా మహతీ జయద్రథవధే కృతా।
శ్వోఽస్మి హంతా దురాత్మానం పుత్రఘ్నమితి కేశవ॥ 7-80-11(47721)
మత్ప్రతిజ్ఞావిఘాతార్థం ధార్తరాష్ట్రైః కిలాచ్యుత।
పృష్ఠతః సైంధవః కార్యః సర్వైర్గుప్తో మహారథైః॥ 7-80-12(47722)
దశ చైకా చ తాః కృష్ణ అక్షౌహిణ్యః సుదుర్జయాః।
హతావశేషాస్తత్రేమా హంత మాధవ సంఖ్యయా॥ 7-80-13(47723)
తాభిః పరివృతః సంఖ్యే సర్వైశ్చైవ మహారథైః।
కథం శక్యేత సంద్రష్టుం దురాత్మా కృష్ణ సైంధవః॥ 7-80-14(47724)
ప్రతిజ్ఞాపారణం చాపి న భవిష్యతి కేశవ।
ప్రతిజ్ఞాయాం చ హీనాయాం కథం జీవతి మద్విధః॥ 7-80-15(47725)
దుఃఖాపాయస్య మే వీర వికాంక్షా పరివర్తతే।
ద్రుతం చ యాతి సవితా తత ఏతద్బ్రవీంయహం॥ 7-80-16(47726)
సంజయ ఉవాచ। 7-80-17x(4470)
శోకస్థానం తు తచ్ఛ్రుత్వా పార్థస్య ద్విజకేతనః।
సంస్పృశ్యాంభస్తతః కృష్ణః ప్రాఙ్ముఖః సమవస్థితః॥ 7-80-17(47727)
ఇదం వాక్యం మహాతేజా బభాషే పుష్కరేక్షణః।
హితార్థం పాండుపుత్రస్య సైంధవస్య వధే కృతీ॥ 7-80-18(47728)
శ్రీభగవానువాచ। 7-80-19x(4471)
పార్థ పాశుపతం నామ పరమాస్త్రం సనాతనం।
యేన సర్వాన్మృధే దేత్యాంజఘ్నే దేవో మహేశ్వరః॥ 7-80-19(47729)
యది తద్విదితం తేఽద్య శ్వో హంతాఽసి జయద్రథం।
అథ జ్ఞాతం ప్రపద్యస్య మనసా వృషభధ్వజం॥ 7-80-20(47730)
తం దేవం మనసా ధ్యాత్వా జోషమాస్స్వ ధనంజయ।
తతస్తస్య ప్రసాదాత్త్వం భక్త్యా ప్రాప్స్యసి తన్మహత్॥ 7-80-21(47731)
సంజయ ఉవాచ। 7-80-22x(4472)
తతః కృష్ణవచః శ్రుత్వా సంస్పృశ్యాంభో ధనంజయః।
భూమావాసీన ఏకాగ్రో జగామ మనసా భవం॥ 7-80-22(47732)
తతః ప్రణిహితో బ్రాహ్మే ముహూర్తే శుభలక్షణే।
ఆత్మానమర్జునోఽపశ్యద్గనే సహకేశవం॥ 7-80-23(47733)
పుణ్యం హిమవతః పాదం మణిమంతం చ పర్వతం।
జ్యోతిర్భిశ్చ సమాకీర్ణం సిద్ధచారణసేవితం॥ 7-80-24(47734)
వాయువేగగతిః పార్థః ఖం భేజే సహకేశవః।
కేశవేన గృహీతః స దక్షిణే విభునా భుజే॥ 7-80-25(47735)
ప్రేక్షమాణో బహూన్భావాంజగామాద్భుతదర్శనాన్।
ఉదీచ్యాం దిశి ధర్మాత్మా సోపశ్యచ్ఛ్వేతపర్వతం॥ 7-80-26(47736)
కుబేరస్య విరాహే చ నలినీం పద్మభూషితాం।
సరిచ్ఛ్రేష్ఠాం చ తాం గంగాం వీక్షమాణో బహూదకాం॥ 7-80-27(47737)
సదా పుష్పఫలైర్వృక్షైరుపేతాం స్ఫటికోపలాం।
సింహవ్యాఘ్రసమాకీర్ణాం నానామృగసమాకులాం॥ 7-80-28(47738)
పుణ్యాశ్రమవతీం రంయాం మనోజ్ఞాండజసేవితాం।
మందరస్య ప్రదేశాంశ్చ కిన్నరోద్గీతనాదితాన్॥ 7-80-29(47739)
హేమరూప్యమయైః శృంగైర్నానౌషధివిదీపితాన్।
తథా మందారవృక్షైశ్చ పుష్పితైరుపశోభితాన్। 7-80-30(47740)
స్నిగ్ధాంజనచయాకారం సంప్రాప్తః కాలపర్వతం।
బ్రహ్మతుంగం నదీశ్చాన్యాస్తథా జనపదానపి॥ 7-80-31(47741)
స తుంగం శతశృంగం చ శర్యాతివనమేవ చ।
పుణ్యమశ్వశిరస్థానం స్థానమాథర్వణస్య చ॥ 7-80-32(47742)
వృషదంశం చ శైలేంద్రం మహామందరమేవ చ।
అప్సరోభిః సమాకీర్ణం కిన్నరైశ్చోపశోభితం॥ 7-80-33(47743)
తస్మిఞ్శైలే వ్రజన్పార్థః సకృష్ణః సమవైక్షత।
శుభైః ప్రస్రవణైర్జుష్టాం హేమధాతువిభూషితాం॥ 7-80-34(47744)
చంద్రరశ్మిప్రకాశాంగీం పృథివీం పురమాలినీం।
సముద్రాంశ్చాద్భుతాకారానపశ్యద్బహులాకరాన్॥ 7-80-35(47745)
వియద్ద్యాం పృథివీం చైవ తథా విష్ణుపదం వ్రజన్।
విస్మితః సహ కృష్ణేన క్షిప్తో బాణ ఇవాభ్యగాత్॥ 7-80-36(47746)
గ్రహనక్షత్రసోమానాం సూర్యాగ్న్యోశ్చ సమత్విషం।
అపశ్యత తదా పార్థో జ్వలంతమివ పర్వతం॥ 7-80-37(47747)
సమాసాద్య తు తం శైలం శైలాగ్రే సమవస్థితం।
తపోనిత్యం మహాత్మానమపశ్యద్వౄషభధ్వజం। 7-80-38(47748)
సహస్రమివ సూర్యాణాం దీప్యమానం స్వతేజసా।
శూలినం జటిలం గౌరం వల్కలాజినవాససం॥ 7-80-39(47749)
నయనానాం సహస్రైశ్చ విచిత్రాంగం మహౌజసం।
పార్వత్యా సహితం దేవం భూతసంఘైశ్చ భాస్వరైః॥ 7-80-40(47750)
గీతవాదిత్రసన్నాదైర్హాస్యలాస్యసమన్వితం।
వగ్లితాస్ఫోటితోత్క్రుష్టైః పుణ్యైర్గంధైశ్చ సేవితం॥ 7-80-41(47751)
స్తూయమానం స్తవైర్దివ్యైర్ఋషిభిర్బ్రహ్మవాదిభిః।
గోప్తారం సర్వభూతానామీశానం వరదం శివం॥ 7-80-42(47752)
వాసుదేవస్తు తం దృష్ట్వా జగామ శిరసా క్షితిం।
పార్థేన సహ ధర్మాత్మా గృణన్బ్రహ్మ సనాతనం॥ 7-80-43(47753)
లోకాదిం విశ్వకర్మాణమజమీశానమవ్యయం।
మనసః పరమం యోనిం ఖం వాయుం జ్యోతిషాం నిధిం॥ 7-80-44(47754)
స్రష్టారం వారిధారాణాం భువశ్చ ప్రకృతిం పరాం।
దేవదానవయక్షాణాం మానవానాం చ శాసకం॥ 7-80-45(47755)
యోగానాం చ పరం ధామ దృష్టం బ్రహ్మవిదాం నిధిం।
చారచరస్య స్రష్టారం ప్రతిహర్తారమేవ చ॥ 7-80-46(47756)
కాలకోపం మహాత్మానం శక్రసూర్యగుణోదయం।
వవందతుస్తదా కృష్ణౌ వాఙ్మనోబుద్ధికర్మభిః॥ 7-80-47(47757)
యం ప్రపద్యంతి విద్వాంసః సూక్ష్మాధ్యాత్మపదైషిణః।
తమజం కారమాత్మానం జగ్మతుః శరణం భవం॥ 7-80-48(47758)
అర్జునశ్చాపి తం దేవం భూయో భూయోఽప్యవందత।
జ్ఞాత్వా తం సర్వభూతాదిం భూతభవ్యభవోద్భవం॥ 7-80-49(47759)
`శరణ్యం శరణం దేవమీశానం పరమేశ్వరం।
జగామ జగతాం నాథమర్జునః సజనార్దనః'॥ 7-80-50(47760)
తతస్తావాగతౌ దృష్ట్వా నరనారాయణావుభౌ।
సుప్రసన్నమనాః శర్వః ప్రోవాచ ప్రహసన్నివ॥ 7-80-51(47761)
స్వాగతం వాం నరశ్చేష్ఠావుత్తిష్ఠేతాం గతక్లమౌ।
కించ వామీప్సితం వీరౌ మనసః క్షిప్రముచ్యతాం॥ 7-80-52(47762)
యేన కార్యేణ సంప్రాప్తౌ యువాం తత్సాధయామి కిం।
వ్రియతామాత్మనః శ్రేయస్తత్సర్వం ప్రదదాని వాం॥ 7-80-53(47763)
సంజయ ఉవాచ। 7-80-54x(4473)
తతస్తద్వచనం శ్రుత్వా ప్రత్యుత్థాయ కృతాంజలీ।
వాసుదేవార్జునౌ శర్వం తుష్టువాతే మహామతీ।
భక్త్యాస్తవేన దివ్యేన మహాత్మానావనిందితౌ॥ 7-80-54(47764)
కృష్ణార్జునావూచతుః। 7-80-55x(4474)
నమో భవాయ శర్వాయ రుద్రాయ వరదాయ చ।
పశూనాం పతయే నిత్యముగ్రాయ చ కపర్దినే॥ 7-80-55(47765)
మహాదేవాయ భీమాయ త్ర్యంబకాయ చ శాంతయే।
ఈశానాయ మఖఘ్నాయ నమోఽస్త్వంధకఘాతినే॥ 7-80-56(47766)
కుమారగురవే తుభ్యం నీలగ్రీవాయ వేధసే।
పినాకినే హవిష్యాయ సత్యాయ విభవే సదా॥ 7-80-57(47767)
విలోహితాయ ధ్రూంరాయ వ్యాధాయానపరాజితే।
నిత్యం నీలశిఖండాయ శూలినే దివ్యచక్షుషే॥ 7-80-58(47768)
హోత్రే పోత్రే త్రినేత్రాయ వ్యాధాయ వసురేతసే।
అచింత్యాయాంబికాభర్త్రే సర్వదేవస్తుతాయ చ॥ 7-80-59(47769)
వృషధ్వజాయ ముండాయ జటినే బ్రహ్మచారిణే।
తప్యమానాయ సలిలే బ్రహ్మణ్యాయాజితాయ చ॥ 7-80-60(47770)
విశ్వాత్మనే విశ్వసృజే విశ్వమావృత్య తిష్ఠతే।
నమోనమస్తే సేవ్యాయ భూతానాం ప్రభవే సదా॥ 7-80-61(47771)
బ్రహ్మవక్త్రాయ సర్వాయ శంకరాయ శివాయ చ।
నమోస్తు వాచస్పతయే ప్రజానాం పతయే నమః॥ 7-80-62(47772)
`అభిగంయాయ కాంయాయ స్తుత్యాయార్యాయ సర్వదా।
నమోఽస్తు దేవదేవాయ మహాభూతధరాయ చ।
నమో విశ్వస్య పతయే పత్తీనాం పతయే నమః'॥ 7-80-63(47773)
నమో విశ్వస్య పతయే మహతాం పతయే నమః।
నమః సహస్రశిరసే సహస్రభుజమృత్యవే॥
సహస్రనేత్రపాదాయ నమోఽసంఖ్యేయకర్మణే। 7-80-64(47774)
నమో హిరణ్యవర్ణాయ హిరణ్యకవచాయ చ।
భక్తానుకంపినే నిత్యం సిధ్యతాం నో వరః ప్రభో॥ 7-80-65(47775)
సంజయ ఉవాచ। 7-80-66x(4475)
ఏవం స్తుత్వా మహాదేవం వాసుదేవః సహార్జునః।
ప్రసాదయామాస భవం తదా హ్యస్త్రోపలబ్ధయే॥ ॥ 7-80-66(47776)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి ప్రతిజ్ఞాపర్వణి అశీతితమోఽధ్యాయః॥ 80 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-80-7 న శోచ్యం శోకో నాచరణీయః॥
5-80-8 కార్యే కృత్యం కార్యం కరణీయం భవేదిత్యన్వయః॥
5-80-23 ప్రణిహితః సమాతిxxxx॥
5-80-32 అథర్వణస్య మునేః॥
5-80-36 తథా చ వ్రజన్విష్ణుపదమాకాశమభ్యగాదిత్యన్వయః॥
5-80-41 లాస్యం నృత్తం। వల్గితమితస్తతః ప్రచారః।
ఆస్ఫోటితం భుజాడంబరః। ఉక్త్రుష్టముచ్చైః స్వనితం॥
5-80-44 విశ్వం జగత్కర్మ ప్రాప్యం యస్య। ఈశానమప్రతిహతేచ్ఛం।
అవ్యయమవికారం। మనసః పరమం ప్రవృత్తినివృత్తికారణం।
యోనిముత్పత్తిస్థానం చ। జ్యోతిషాం తేజసాం నిధిమధిష్ఠానం॥
5-80-46 యోగానాం యోగదర్శినాం పరం ధామ పరమాశ్రయం।
దృష్టం సాక్షాద్భూతం బ్రహ్మతత్త్వం తద్విదాం నిర్ధి రహస్యం॥
5-80-47 కాలఇవ కోపో యస్య। శక్రస్య గుణా ఐశ్వర్యాదయః సూర్యస్య గుణాః ప్రతాపాదయః తేషాముదయో యస్మాత్। కాలకేశం ఇతి క. పాఠః॥
5-80-48 కారణాత్మానం కారణైకస్వభావం॥
5-80-55 భావః సర్వప్రభుత్వాత్। శర్వః సంహరణాత్॥
5-80-56 శాంతిః శమప్రధానత్వాత్॥
5-80-57 హవిష్యః హవిష్యయోగ్యత్వాత్। విభుర్వ్యాపకత్వాత్॥
5-80-58 వ్యాధాయ మృగహననాత్। ద్విరుక్తిర్ద్విస్తథాకరణాత్। అనాత్ప్రాణినః పరాజయతీతి అనపరాజిత్సర్వభూతోత్తమత్వాత్।
నీలశిఖండో నీలకేశత్వాత్॥
5-80-59 హోతా దీక్షితః భావేన హవనశీలత్వాత్। వసురేతా అగ్నౌ రేతః క్షేపణాత్॥
5-80-60 ముండో దీక్షితత్వాత్। బ్రహ్మచారీ రేతోవిధారణాత్॥
5-80-61 భూతానాం ప్రాణినాం ప్రమథాదీనాం॥
5-80-62 బ్రహ్మవక్రో వేదపూర్ణముఖత్వాత్।
శివో మోక్షహేతుత్వాత్। వాచస్పతిర్వాఙ్యయప్రవర్తనాత్॥
5-80-80 అశీతితమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.